آیا دود زغال سرطان‌زا است

بله، دود زغال‌سنگ **سرطان‌زا** است و سازمان بهداشت جهانی (WHO) و بسیاری از نهادهای علمی دیگر آن را در رده **سرطان‌زاهای گروه ۱** قرار داده‌اند؛ یعنی ماده‌ای که قطعاً برای انسان سرطان‌زا شناخته شده است.

در ادامه به دلایل و خطرات آن اشاره می‌کنیم:

### چرا دود زغال‌سنگ سرطان‌زا است؟
دود زغال‌سنگ حاوی مواد شیمیایی بسیار خطرناکی است، از جمله:

* **بنزن:** یک ماده سرطان‌زای شناخته‌شده.
* **فرمالدئید:** ماده‌ای که با سرطان‌های تنفسی مرتبط است.
* **مواد آروماتیک چندحلقه‌ای (PAHs):** گروهی از مواد شیمیایی که بسیاری از آن‌ها سرطان‌زا هستند.
* **کربن‌مونوکسید (CO):** گازی بی‌رنگ و بی‌بو که می‌تواند منجر به مرگ شود.
* **ذرات معلق (PM2.5):** ذرات بسیار ریزی که به عمق ریه‌ها نفوذ کرده و وارد جریان خون می‌شوند.
* **کادمیوم، جیوه و سرب:** فلزات سنگین سمی که به بافت‌ها آسیب می‌زنند.

### سرطان‌های مرتبط با دود زغال‌سنگ
مهم‌ترین سرطان‌هایی که با قرار گرفتن در معرض دود زغال‌سنگ مرتبط هستند عبارتند از:

* **سرطان ریه:** مهم‌ترین و شایع‌ترین سرطان ناشی از استنشاق دود زغال‌سنگ.
* **سرطان مری و حلق:** به‌ویژه در مناطقی که از زغال‌سنگ برای پخت‌وپز استفاده می‌شود.
* **سرطان مثانه و کلیه:** برخی مواد شیمیایی موجود در دود از طریق خون به کلیه‌ها رسیده و از طریق ادرار دفع می‌شوند و به مثانه آسیب می‌زنند.
* **سرطان خون (لوسمی):** به‌ویژه در کودکانی که در معرض دود هستند.

### دیگر خطرات دود زغال‌سنگ
سرطان تنها خطر دود زغال‌سنگ نیست. این دود باعث بروز بیماری‌های تنفسی مزمن (COPD)، آسم، برونشیت مزمن، حمله قلبی و سکته مغزی نیز می‌شود. قرار گرفتن در معرض دود زغال‌سنگ در دوران بارداری نیز می‌تواند منجر به تولد نوزاد با وزن کم، زایمان زودرس و مرگ ناگهانی نوزاد شود.

### خطر در کارگاه‌ها و معادن
کارگران معادن زغال‌سنگ و کارخانه‌های فرآوری آن بیش از همه در معرض این خطر هستند. آن‌ها علاوه بر دود، در معرض گاز **رادون** (که یک گاز رادیواکتیو طبیعی است) و **سیلیکوزیس** (یک بیماری ریوی غیرسرطانی اما جدی) نیز قرار دارند که خطر ابتلا به سرطان را افزایش می‌دهد.

**در نتیجه، استفاده از زغال‌سنگ برای گرمایش یا پخت‌وپز در فضای بسته، به‌ویژه بدون تهویه مناسب، یک خطر جدی برای سلامتی محسوب می‌شود.**